Gãy xương mắt cá chân là một trong những loại gãy xương phổ biến nhất trong thực tiễn lâm sàng. Ngoại trừ một số trường hợp chấn thương xoay độ I/II và chấn thương dạng duỗi, hầu hết các trường hợp gãy xương mắt cá chân thường liên quan đến mắt cá ngoài. Gãy mắt cá ngoài loại Weber A/B thường dẫn đến sự ổn định của khớp chày mác xa và có thể đạt được sự nắn chỉnh tốt bằng cách quan sát trực tiếp từ xa đến gần. Ngược lại, gãy mắt cá ngoài loại C liên quan đến sự mất ổn định của mắt cá ngoài trên ba trục do tổn thương chày mác xa, có thể dẫn đến sáu loại di lệch: rút ngắn/kéo dài, mở rộng/thu hẹp khoảng cách chày mác xa, di lệch trước/sau trên mặt phẳng dọc, nghiêng trong/ngoài trên mặt phẳng ngang, di lệch xoay và sự kết hợp của năm loại tổn thương này.
Nhiều nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng sự rút ngắn/kéo dài có thể được đánh giá thông qua việc kiểm tra dấu hiệu Dime, đường Stenton và góc khe hở xương chày, cùng nhiều dấu hiệu khác. Sự dịch chuyển trên mặt phẳng vành và mặt phẳng dọc có thể được đánh giá tốt bằng cách sử dụng hình ảnh huỳnh quang mặt trước và mặt bên; tuy nhiên, sự dịch chuyển xoay là khó đánh giá nhất trong quá trình phẫu thuật.
Khó khăn trong việc đánh giá sự dịch chuyển xoay đặc biệt rõ rệt khi nắn chỉnh xương mác trong quá trình đặt vít chày mác xa. Hầu hết các tài liệu cho thấy rằng sau khi đặt vít chày mác xa, tỷ lệ nắn chỉnh kém xảy ra ở mức 25%-50%, dẫn đến liền xương sai lệch và cố định biến dạng xương mác. Một số học giả đã đề xuất sử dụng chụp CT thường quy trong phẫu thuật, nhưng việc thực hiện điều này trong thực tế có thể gặp nhiều khó khăn. Để giải quyết vấn đề này, vào năm 2019, nhóm nghiên cứu của Giáo sư Zhang Shimin từ Bệnh viện Dương Phủ trực thuộc Đại học Thông Tế đã công bố một bài báo trên tạp chí chỉnh hình quốc tế *Injury*, đề xuất một kỹ thuật đánh giá xem sự xoay của mắt cá ngoài đã được chỉnh sửa hay chưa bằng cách sử dụng chụp X-quang trong phẫu thuật. Các tài liệu đã báo cáo hiệu quả lâm sàng đáng kể của phương pháp này.
Cơ sở lý thuyết của phương pháp này là trên hình ảnh huỳnh quang của mắt cá chân, vỏ xương thành bên của hố mắt cá ngoài cho thấy một bóng mờ rõ nét, thẳng đứng, đậm đặc, song song với vỏ xương trong và ngoài của mắt cá ngoài, và nằm ở phần giữa đến một phần ba ngoài của đường nối vỏ xương trong và ngoài của mắt cá ngoài.
Hình minh họa hình ảnh chụp X-quang khớp mắt cá chân cho thấy mối quan hệ vị trí giữa vỏ xương thành bên của hố mắt cá ngoài (đường b) và vỏ xương trong và ngoài của mắt cá ngoài (đường a và c). Thông thường, đường b nằm ở phần ba ngoài cùng của đường giữa đường a và c.
Vị trí bình thường của mắt cá ngoài, xoay ngoài và xoay trong có thể tạo ra các hình ảnh khác nhau trên phim chụp X-quang huỳnh quang:
- Mắt cá ngoài xoay ở vị trí bình thường**: Hình dạng mắt cá ngoài bình thường với bóng vỏ xương trên thành bên của hố mắt cá ngoài, nằm trên đường một phần ba ngoài của vỏ xương trong và ngoài của mắt cá ngoài.
-Biến dạng xoay ngoài mắt cá ngoài**: Đường viền mắt cá ngoài có vẻ "như lá nhọn", bóng vỏ xương ở hố mắt cá ngoài biến mất, khoảng cách giữa xương chày và xương mác ở xa bị thu hẹp, đường Shenton trở nên không liên tục và phân tán.
-Biến dạng xoay trong mắt cá ngoài**: Đường viền mắt cá ngoài có hình dạng "muỗng", bóng vỏ xương ở hố mắt cá ngoài biến mất và khoảng cách giữa xương chày và xương mác ở phía xa giãn rộng.
Nhóm nghiên cứu bao gồm 56 bệnh nhân bị gãy mắt cá ngoài loại C kết hợp với tổn thương dây chằng chày mác xa và đã sử dụng phương pháp đánh giá nêu trên. Kết quả chụp CT lại sau phẫu thuật cho thấy 44 bệnh nhân đạt được sự phục hồi giải phẫu mà không có biến dạng xoay, trong khi 12 bệnh nhân bị biến dạng xoay nhẹ (dưới 5°), với 7 trường hợp xoay trong và 5 trường hợp xoay ngoài. Không có trường hợp nào bị biến dạng xoay ngoài mức độ trung bình (5-10°) hoặc nặng (trên 10°).
Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc đánh giá sự phục hồi gãy xương mắt cá ngoài có thể dựa trên ba thông số chính của Weber: khoảng cách song song đều giữa các bề mặt khớp xương chày và xương sên, sự liên tục của đường Shenton và dấu hiệu Dime.
Việc nắn chỉnh sai khớp mắt cá ngoài là một vấn đề rất phổ biến trong thực tiễn lâm sàng. Trong khi việc phục hồi chiều dài được chú trọng, thì việc điều chỉnh sự xoay lệch cũng quan trọng không kém. Là một khớp chịu trọng lượng, bất kỳ sự nắn chỉnh sai nào ở khớp mắt cá chân đều có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với chức năng của nó. Người ta tin rằng kỹ thuật soi huỳnh quang trong phẫu thuật do Giáo sư Zhang Shimin đề xuất có thể hỗ trợ đạt được sự nắn chỉnh chính xác các trường hợp gãy mắt cá ngoài loại C. Kỹ thuật này là một tài liệu tham khảo quý giá cho các bác sĩ lâm sàng.
Thời gian đăng bài: 06/05/2024
